- «به موجب ماده 8 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان» هر سازمان استان دارای:

         الف) مجمع عمومی.

         ب) هیأت مدیره.

         ج) شورای انتظامی .

         د) بازرسان  

          است.

   - «به موجب ماده 17 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان» هر سازمان استان دارای «شورای انتظامی» متشکل از یک نفر حقوقدان  به معرفی رئیس دادگستری استان و دو تا چهارنفر مهندس خوشنام که به معرفی هیأت مدیره و با حکم شورای مرکزی سازمان نظام مهندسان ساختمان برای مدت 3 سال منصوب می شوند، خواهد بود و انتخاب مجدد آنان بلامانع است.

رسیدگی بدوی به شکایات اشخاص حقیقی و حقوقی در خصوص تخلفات حرفه ای و انضباطی و انتظامی مهندسان و کاردانهای فنی بعهده شورای یاد شده است.

چگونگی رسیدگی به تخلفات و طرز تعقیب و تعیین مجازاتهای انضباطی و موارد قابل تجدید  نظر در
«شورای انتظامی نظام مهندسی» در آئین نامه اجرایی تعیین می شود.

   - «به موجب ماده 85 آئین نامه اجرایی قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان»، «شورای انتظامی استان» مرجع رسیدگی به شکایات و دعاوی اشخاص حقیقی و حقوقی در خصوص تخلفات حرفه ای، انضباطی و انتظامی مهندسان و کاردانهای فنی عضو«نظام مهندسی استان » و یا دارندگان « پروانه اشتغال » می باشد.

     کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی ، اعم از صاحب کار، زیاندیده از تخلف، دستگاهها و سازمانهای دولتی و وابسته به دولت  یا غیر دولتی یا نهاد های انقلاب اسلامی، شهرداریها و موسسات عمومی و بطور کلی هر شخصی که در مورد هر یک از اعضای«نظام مهندسی استان» یا دارنده « پروانه اشتغال» شکایتی درمورد تخلفات انضباطی، انتظامی و یا
حرفه ای وی داشته باشد می تواند شکایت خود را به طور کتبی و با درج مشخصات و شرح تخلف مورد ادعا به انضمام اسناد و مدارک مربوط به دبیرخانه « نظام مهندسی استان» ارسال یا تحویل نماید.

تبصره1- رسیدگی به تخلفات اشخاصی که بر اساس قوانین قبلی دارای « پروانه اشتغال» هستند ولی هنوز عضویت
« نظام مهندسی استان » را دارا نمی باشد، در صلاحیت «شورای انتظامی استان» است.

تبصره2- در صورتیکه مشتکی عنه عضو«نظام مهندسی استان» دیگری غیر از « نظام مهندسی استان » واصل کننده شکایت باشد، « نظام مهندسی استان » محل وقوع تخلف صالح برای رسیدگی به شکایت است.

تبصره3- به شکایات واصل شده که بدون امضا و نام و نشانی کامل شاکی باشد ترتیب اثر داده نخواهد شد.

تبصره4- هیأت مدیره می تواند در صورت اطلاع از وقوع تخلف، بدون دریافت شکایت، رأساً نیز به
«شورای انتظامی استان» اعلام شکایت کند.

- «به موجب ماده 90 آئین نامه اجرائی قانون نظام مهندسی وکنترل ساختمان» مجازاتهای انتظامی به قرارزیر است:

درجه 1- اخطار کتبی با درج در پرونده عضویت در «نظام مهندسی استان ».

درجه 2- توبیخ کتبی با درج در پرونده عضویت در « نظام مهندسی استان».

درجه 3- محرومیت موقت از استفاده از «پروانه اشتغال» به مدت سه ماه تا یکسال و ضبط «پروانه اشتغال» به مدت محرومیت.

درجه 4- محرومیت موقت از استفاده از «پروانه اشتغال» به مدت یکسال تا سه سال و ضبط «پروانه اشتغال» به مدت محرومیت.

درجه 5- محرومیت موقت از استفاده از«پروانه اشتغال» به مدت سه سال تا پنج سال و ضبط «پروانه اشتغال» به مدت محرومیت.

درجه6- محرومیت دایم از عضویت« نظام مهندسی استان» ها و ابطال «پروانه اشتغال».

  تبصره – در صورت تکرار تخلف، اشخاصی که به سه مرتبه محرومیت موقت از استفاده از «پروانه اشتغال» محکوم شده باشند در صورتی که برای دفعات بعدی مرتکب تخلفی شوند که باز هم مستلزم اعمال مجازات محرومیت موقت ازدرجه 4 یا 5 باشد به مجازات مربوط به اضافه یک برابر مجموع مدت محرومیتهای قبلی از استفاده از
« پروانه اشتغال» و ضبط آن و یا مجازات از نوع درجه 6 محکوم خواهند شد.

   - «به موجب ماده 91 آئین نامه اجرائی قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان» تخلفات انضباطی و حرفه ای عبارت از تخلف در اموری است که انجام آن ناشی از «پروانه اشتغال» موضوع « قانون» یا عضویت در «نظام مهندسی استان» باشد.

   تخلف انضباطی و حرفه ای و انطباق آنها با مجازاتهای انتظامی به شرح زیر است:

الف- عدم رعایت ضوابط شهرسازی و مقررات ملی ساختمان وهمچنین ضوابط و معیارهای فنی مربوط به آن یا هر اقدام یا عملی که مخالف یا متناقض با مقررات مذکور یا سایر مقررات مربوط جاری کشور باشد، مجازات انتظامی از درجه یک تا درجه پنج.

ب- مسامحه و یا عدم توجه در انجام امور حرفه ای  بنحوی که موجب اضرار یا  تضییع  حقوق صاحب  کار شود، از درجه یک تا درجه چهار.

پ-  مسامحه و یا عدم توجه در انجام امور حرفه ای به نحوی که موجب اضرار غیر ویا تضییع حقوق یا اموال عمومی شود، از درجه یک تا درجه پنج.

ت- خودداری از انجام اقدامات بازدارنده یا اصلاحی در مورد تخلفات هر یک از عوامل اجرایی کار از نظر مشخصات  لوازم و مصالح و کیفیت انجام کار با توجه به مفاد قراردادهای مربوط و ضوابط و مقررات ساختمانی، از درجه یک تا درجه سه.

ث- صدور گواهی های خلاف واقع، از درجه یک تا درجه پنج.

ج- تایید غیر واقعی میزان عملیات انجام شده جهت تنظیم صورت وضعیت یا مدرک مشابه دیگر، از درجه سه تا       درجه پنج.

چ- امتناع از اظهار نظر کارشناسی پس از قبول انجام آن در مواردی که از طریق  مراجع  ذیصلاح قانونی  نظرخواهی شده است، از درجه یک تا درجه سه.

ح- تعلل در تنظیم و تسلیم گزارش هایی که به موجب ضوابط و مقررات یا دستورات مراجع ذیصلاح قانونی موظف به تهیه و تسلیم آنها به مراجع ذیربط بوده است، از درجه یک تا درجه سه.

خ- عدم توجه به مفاد اطلاعیه ها و اخطاریه های ابلاغ شده از سوی  مراجع ذیصلاح و ذیربط، از درجه یک تا  درجه پنج.

د- جعل در اوراق  و اسناد و مدارک حرفه ای به شرط اثبات وقوع جعل در مراجع قضایی، از درجه سه تا درجه پنج.

ذ- اشتغال در حرف مهندسی موضوع«قانون» خارج از صلاحیت یا ظرفیت تعیین شده در «پروانه اشتغال»، از درجه یک تا در جه پنج.

ر- دریافت هر گونه وجهی خارج از ضوابط ، از درجه دو تا درجه پنج.

ز- سوء استفاده از عضویت و یا موقعیتهای شغلی و اداری«نظام مهندسی استان» به نفع خود یاغیر، از درجه دو تا درجه پنج.

ژ- عدم رعایت مقررات و ضوابط مصوب« نظام مهندسی استان» از درجه یک تا درجه سه.

س- عدم رسیدگی به تخلفات در «شورای انتظامی استان» یا عدم اجرای رای به وسیله«نظام مهندسی استان» بدون عذر و علت  موجه  بیش از سه ماه ، به  تشخیص« شورای مرکزی»  در مورد اعضای شورای  انتظامی استان یا اعضای « هیأت مدیره نظام مهندسی استان» از درجه دو تا درجه پنج.

ش- ارائه خدمات مهندسی طراحی، محاسبه، اجرا و نظارت توسط اشخاص حقیقی و حقوقی که مسوولیت بررسی و         تأیید نقشه و یا امور مربوط به کنترل آن پروژه را در شهرداریها و سازمانهای دولتی و نهادهای عمومی غیر دولتی         بر عهده دارند از درجه یک تا درجه پنج.

ص- تأسیس هر گونه  موسسه، دفتر  یا محل کسب و  پیشه برای انجام خدمات فنی بدون  داشتن  مدرک صلاحیت مربوط از درجه دو تا درجه پنج.

ض- استفاده از « پروانه اشتغال » در دوره محرومیت موقت از درجه دو تا درجه پنج.

ع- انجام هر عملی که به موجب آئین نامه های داخلی « نظام مهندسی استان » مربوط مخالف شوون حرفه ای بوده و موجب خدشه دار شدن حیثیت «نظام مهندسی استان» شود، از درجه یک تا درجه چهار.

- «به موجب ماده 92 آئین نامه اجرائی قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان» تشخیص اهمیت تخلف و انطباق آن با هر یک از مجازاتهای مقرر در بندهای ماده 90 این آئین نامه به عهده «شورای انتظامی استان» است و تکرار تخلف از هر نوع که باشد مستوجب مجازات شدیدتر خواهد بود.

تبصره 1- در صورتی که متخلف در یک پرونده مرتکب دو یا چند تخلف شده باشد برای هر تخلف مجازات جداگانه تعیین می شود، لیکن فقط مجازاتی که شدیدتر است اعمال خواهد شد و چنانچه مجازات های مذکور همگی از یک درجه باشد در این صورت مجازات مناسب با توجه به تعدد تخلفات تعیین می شود.

تبصره 2- در صورت تکرار تخلف، مجازات مناسب، با رعایت تبصره ماده 90 این آئین نامه تعیین می شود.

- «به موجب ماده 93 آئین نامه اجرایی قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان» آرای «شورای انتظامی استان» باید مستند و مستدل و صریح بوده و در ذیل برگ رای، نحوه اعتراض و مهلت آن به طور دقیق قید شود.

آرای «شورای انتظامی استان» اعم از اینکه مبنی بر عدم وقوع تخلف و یا تعیین مجازات باشد ظرف مدت یکماه از تاریخ ابلاغ قابل تجدید نظر است.

-  «به موجب ماده 94 آئین نامه اجرائی قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان» مرجع تجدید نظر از تصمیمات و آرای «شورای انتظامی استان »ها، « شورای انتظامی نظام مهندسی» است.

تبصره – آراء بدوی که توسط «شورای انتظامی استان» در اجرای قانون آزمایشی « نظام مهندسی ساختمان» مصوب 1371 صادر شده به قوت خود باقی و ظرف یکماه از تاریخ ابلاغ و در صورتیکه قبلا ابلاغ شده ولی قبل از پایان مهلت تجدید نظرخواهی و یا رسیدگی مجدد و صدور رای قطعی، اجرای قانون آزمایشی متوقف شده است، ظرف یکماه از تاریخ ابلاغ این آئین نامه ، قابل تجدید نظرخواهی در « شورای انتظامی نظام مهندسی» است.