گزارش سیزدهمین همایش گروه شهرسازی سازمان های نظام مهندسی ساختمان کشور

سيزدهمين گردهمايي گروه‌هاي تخصصي شهرسازي سازمان‌هاي نظام مهندسي ساختمان استان‌هاي كشور در رو‌زهاي پنجشنبه و جمعه مورخ دوم و سوم بهمن ماه سال 1393  در شهر زيبا و ساحلي بوشهر و در كرانه‌ي خليج هميشه فارس به ميزباني سازمان نظام مهندسي ساختمان استان بوشهر با حضور جمعي از مديران اجرايي استان، اساتيد دانشگاه در مجتمع فرهنگی هنری 9 دی و نمايندگان گروه‌ تخصصي شهرسازي استان‌هاي سراسر كشور با تمركز ویژه بر موضوع "نظارت شهرسازی"برگزار شد. در مراسم افتتاحيه‌ي اين همايش به ترتيب رييس سازمان نظام مهندسي ساختمان استان، دبير اجرايي همايش، معاون امور عمراني استانداري، عضو شهرساز شوراي مركزي و شهردار بوشهر به طرح ديدگاه‌هاي خود پرداختند و آرزو نمودند حاصل مذاكرات همايش، منشأ تأثيرات ارزنده‌ای براي مسائل و موضوعات(شهرسازی) در سطح كشور باشد. سپس، مباحث تخصصي با ايراد هشت سخنراني توسط اساتيد دانشگاه‌هاي مختلف تا پايان روز اول ادامه يافت. در دومين روز، نشست‌هاي تخصصي با حضور نمايندگان استان‌ها در چند نوبت برگزار و نهايتاً با تشكيل سه كميته: كميته‌ی تعيين حوزه‌ی عملكرد، كميته‌ی تعيين مصاديق قابل كنترل و كميته‌ی تعيين تعرفه‌ی حق‌الزحمه، پيشنهادات مربوط به چگونگي تنظيم گردش كار(نظارت شهرسازی) جمع‌آوري شد.

در شروع همایش مهندس اسدی، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان بوشهر به مسئولین و مدعوین گرامی خیرمقدم گفت. سپس مهندس احمد زارعی، دبیر سیزدهمین همایش گروه‌‌های تخصصی شهرسازی سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور، ضمن خوش آمدگویی به مدعوین بیان داشت، عناصر اصلی اجرای ضوابط و مقررات شهرسازی یعنی راه و شهرسازی، نظام مهندسی و شهرداری‌ها در اجرای وظایف خود ناموفق بوده‌اند.
 
مهندس یزدانی، رئیس گروه تخصصی شهرسازی شورای مرکزی، اجرایی شدن نظارت شهرسازی توسط مهندسان شهرساز به عنوان دیده‌بان شهر و مدافع حقوق شهروندان ضروری دانست.

جناب آقای مهندس آزادشهرکی، شهردار بوشهر این شهر را شهر پایگاه‌های نظامی بامساحتی بیش از بخش مسکونی شهر معرفی کرد و بیان داشت تدابیری ویژه برای حل مشکلات شهرسازی نیاز دارد. تهیه طرح سیما و منظر شهری، طرح شهرسازی بر و کف در حوزه‌ی شهرسازی و تهیه طرح CDS درحوزه‌ی برنامه‌ریزی شهری به عنوان نقطه‌ی شروع کار دردست تهیه قرار گرفته از جمله اقدامات صورت گرفته برای این شهر می باشند. 

دکتر اردشیری، عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز ، ریشه‌ی بسیاری از مشکلات شهرهای کشور را عدم تحقق اهداف طرح‌های شهری ناشی از رشد سریع شهرنشینی و پائین بودن ظرفیت تولیدی شهرها دانست و رفع آن را  نیازمند بهبود در تولید یکپارچه‌ی شهری در چارچوب قانون دانست.

مهندس سعیدنیا، استاد دانشگاه تهران، کلید حل مشکلات طرح‌های شهری از جمله بوشهر را ضرورت بازگشت به خویشتن و تکیه بر نیروی انسانی متخصص محلی به منظور تصمیم سازی جهت توسعه‌ی شهری معرفی کرد. ایشان بیان داشت نظام شهرسازی در مقابل نظام یا شبکه‌ی تولید ساختمان به علت قدرت اقتصادی و سیاسی آن عملا شهرسازی و شهرسازان را به انفعال کشیده است. از همین رو ضرورت همکاری و هماهنگی توسعه‌ی شهرها توسط ضوابط و قوانین و مقررات شهرسازی مورد حمایت دولت و بخش عمومی و شوراهای مردمی است.

مهندس کبگانی، عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز اظهار داشت اصول، علم و هنر شهرسازی به تدریج در کشورهای غربی مطرح شده و پیشرفت کرده و نحوه‌ی تهیه کردن طرح‌های جامع و تفصیلی نتیجه‌ی بررسی و تحقیقات گسترده‌ای است که در آن کشورها صورت گرفته است.

آقای دکتر بهزادفر عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران با اریه‌ی مقاله‌ای تحت عنوان ضعف علمی یا تساهل اخلاق حرفه‌ای یکی از مشکلات شهرسازی ایران، تساهل در فهم شیوه‌مند موضوعات این حرفه، دانش در عمل دانست. ایشان بیان داشت که برخی خارج از واقعیت‌های علمی و تجربی معتقد هستند که عصر طرح‌های جامع و تفصیلی گذشته و اکنون عصر برنامه‌های شهرسازی راهبردی-ساختاری است. ايشان نیز از نیاز به طرح‌های سیما و منظر می‌گوید و به تعریف پردازه می‌پردازد. گروه اخیر پردازه‌های سیما و منظر را اصلی‌ترین و پایه‌ای‌ترین سند طراحی شهری می‌دانند. واقعیت این است که مواجهه و ملاحظه‌ی ویژگی‌های عناوین یا پردازه تساهلی است متاسفانه برمبنای همین مفاهیم تساهلی و شیوه شناسی تساهلی به تهیه‌ی استاد شهرسازی اقدام شده و انتظار می‌رود که مسائل شهرسازی حل شود. اکنون نه تنها طرح‌های راهبردی و ساختاری و نظیر این‌ها با فرآیندهای معیوب تهیه می‌شود، بلکه پردازه‌های طراحی شهری نیز بدون توجه به چهارچوب‌ها و سیاست‌های مرتبط تهیه می‌شود، انتظار می‌رود، چنانچه فرآیند جاری راه اصلاح خود را طی نکند وضع سازندگی شهرهای ایران از آنچه که امروز است بحرانی‌تر شود.

دکتر بنیادی، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، پایش و ارزیابی را ضرورت اجرائی طرح های توسعه‌ی شهری معرفی کرد.

دکتر شیعه استاد شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران ، ضمن تاکید بر لزوم ترویج ضوابط و مقررات شهرسازی بیان داشت شهرساز کسی است که درس خوانده شهرسازی باشد.
در سیزدهمین همایش گروه‌های تخصصی شهرسازی سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور، از اساتید و مدعوین با اهدای لوح سپاس و تندیس یادبود تقدیر شد.

 اولین روز سیزدهمین همایش گروه های تخصصی شهرسازی سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور با قرائت بیانیه توسط دکتر مرعشی و اجرای موسیقی محلی به کار خود پایان داد.در پايان مراسم، موارد زير به عنوان قطعنامه‌ی پاياني به تأييد شركت كنندگان در گردهمايي رسيد:

1)     در يك ارزيابي كلي، وضعيت موجود شهرهاي كشور از نظر متخصصان، اساتيد و كارشناسان ذي‌ربط، مطلوب نبوده و شهرهاي كشور به لحاظ سيما و منظر شهري، كارايي و عملكرد و نهايتاً مسائل زيست محيطي با معضلات جدي مواجه مي باشند.

2)     در مجموعه عواملي كه موجب بروز چنين وضعيت نامطلوبي براي شهرهاي كشور شده، عدم اعمال(نظارت شهرسازی) كه در چند قانون مهم مورد تأكيد قرار گرفته، كاملاً محسوس مي‌باشد.

3)      وزارت محترم راه و شهرسازي(مسكن و شهرسازي سابق) به عنوان نماينده‌ي حاكميت براي اعمال(نظارت شهرسازی) تاكنون به دلائل مختلف به جديت به وظيفه‌ي قانوني خود مبني بر نظارت بر حسن اجراي طرحه‌اي توسعه‌ي شهري نپرداخته است.

4)      مديريت‌هاي شهري در خلأ(نظارت) بر فعالیت‌های شهرسازی، با نادیده گرفتن ضوابط و مقررات شهرسازی و اقدامات خلافي همچون تراكم فروشي، تغيير كاربر‌ي‌هاي گسترده و غيره نه تنها قوانين را ناديده گرفته، بلكه حقوق شهروندان را در خصوص برخورداري از شهرهاي زيبا، كارآمد و پاك، تضييع کرده‌اند.

5)      ادامه‌ي وضعيت عدم اعمال(نظارت شهرسازی) موجب خواهد شد تا كيفيت و شرايط زندگي در شهرهاي كشور به مرور بازهم كاهش يافته و امكان اصلاح و بهبود شرايط را در آينده اگر غيرممكن نسازد، بسيار مشكل خواهد کرد.

6)     آگاهي جمعي از مديران محترم وزارت راه و شهرسازي و به خصوص معاونت مسكن و ساختمان اين وزارتخانه نسبت به شرايط نامناسب فعلي و تلاش در راستاي فراهم نمودن زمينه‌هاي لازم براي اعمال نظارت شهرسازي با استفاده از توان و تخصص صاحبان حرفه‌ي شهرسازي، به فال نيك گرفته شده، جامعه‌ي مهندسان شهرساز كشور آمادگي كامل خود را براي همه گونه همكاري اعلام مي‌نمايند. در اين رابطه برون سپاري امور و از جمله تشكيل و بهره برداري از دفاتر خدمات شهرسازي پيشنهاد مي‌شود.

7)      براي ورود جدي به امر مهم نظارت شهرسازي، فراهم ساختن شرايط لازم از قبيل تهيه و ابلاغ آيين‌نامه‌ها و شيوه‌نامه‌هاي مورد نیاز ضروري بوده، پيشنهاد مي‌شود(شیوه‌نامه‌ی پيشنهادي نحوه‌ي فعاليت مهندسان شهرساز داراي پروانه اشتغال بکار مهندسی) هرچه زودتر نهايي شده و توسط وزير محترم راه و شهرسازي جهت اجرا، ابلاغ شود.

8)      يكي از فوري‌ترين اقدامات مورد نياز، فراهم نمودن زمينه‌ي اعمال نظارت شهرسازانه بر احداث تك بناها توسط مهندسان شهرساز مي‌باشد. آمار رسمي مؤيد اين نكته‌ي بسيار مهم است كه بين هفتاد تا هشتاد درصد تخلفات موضوع ماده‌ی100  قانون شهرداري‌ها، ناشي از تخلفات شهرسازي از قبيل عدم رعايت سطح اشغال، ميزان تراكم و غيره مي‌باشد. اعمال نظارت شهرسازانه بر تك ساختمان‌ها و به خصوص ساختما نهايي كه شكل گيري آن‌ها داراي تأثير چشمگير بر بافت پيراموني مي‌باشد، مي‌تواند به نحو مؤثري از بروز تخلفات جلوگيري نمايد.

9)      ايجاد محدوديت و تعيين شرايط ويژه براي انتخاب مديران شهري و ديگر مديران براي مصادر تخصصي شهرسازي، يكي از ضرورت‌هاي فوري براي رفع مشكلات شهرسازي است. متأسفانه بسياري از مديران شهري فاقد بينش و تفكر شهرسازي بوده و شهر را به جاي يك كليت منسجم و هماهنگ، مجموعه‌اي از تك بناهايي مي‌دانند كه بدون هماهنگي در كنارهم قرار مي‌گيرند. چنين تفكري يكي از دلائل مهم بروز شرايط نامطلوب فعلي است.

10)شركت كنندگان در همايش ضمن تأكيد بر ضرورت تهيه و ابلاغ هر چه زودتر قانون جامع شهرسازي و مقررات ملي شهرسازي، عملياتي نمودن سياست‌هاي ابلاغي مقام معظم رهبري در بخش شهرسازي را خواستار بوده از مقامات ذيربط مسؤول مصرانه در خواست دارند با جديت به تحقق سياست‌هاي ابلاغي بپردازند. همچنين ارتقاي جايگاه (شهرسازی) در اصلاح مبحث دوم مقررات ملي ساختمان مورد تأكيد مي‌باشد.

11)علم(شهرسازی)وتوان و تخصص(مهندسان شهرساز) متأسفانه در كشور ما مهجور مانده و آگاهي آحاد جامعه در خصوص نقش و اهميت اين رشته و صاحبان حرفه آن در كاهش مشكلات شهرهاي كشور و همچنين حقوق شهروندي بسيار كم است. اميد است صدا و سيماي كشور به عنوان مهمترين رسانه‌ي ملي، فرهنگ‌سازي لازم را در اين زمينه به عمل آورد. ارتقاي آگاهي آحاد مردم نسبت به حقوق خود در شهر مي تواند تخلفات شهرسازي را به نحو مؤثري كاهش دهد.

12) شهروندان شهرهاي كشور در مقابل تخلفات گسترده‌اي كه موجب تضييع حقوق شهروندان آن‌ها مي‌شود، بدون حامي بوده و هيچ گروه و يا سازماني از حقوق آنها حمايت و پشتيباني نمي‌كند. مهندسان شهرساز مي‌توانند به عنوان ديده‌بان شهرها و اعمال نظارت شهرسازي به نمايندگي از حاكميت، نقش وكيل مدافع شهروندان را در قبال تخلفات گسترده ايفا نمايند. تحقق چنين وظيفه‌اي در راستاي ديدگاه‌هاي اخير وزير محترم راه وشهرسازي مبني بر ضرورت شهرسازي شهروند - گرا خواهد بود.

13)شركت‌كنندگان در همايش تأكيد مي‌نمایند كه به موضوع(شهرسازی) و (مهندسان شهرساز) در قانون مدیریت شهری و قانون برنامه‌ی ششم كشور در راستاي تحقق و عملياتي شدن( نظارت شهرسازی) توجه بيشتري مبذول شود.

14)پيشنهاد معاونت محترم امور عمراني استانداري استان بوشهر مبني بر استفاده از شهر بوشهر براي اجراي يكي از الزامات پيشنهادي شهرسازي به عنوان پيلوت مورد استقبال قرار گرفت.

در پايان مهندس جابر نصیری و دکتر الهام امینی،  شرکت کنندگان در گردهمايي مذکور، از ميهمانان نوازي گرم و صميمانه‌ي همكاران خود در سازمان نظام مهندسي ساختمان استان بوشهر جهت برگزاري منظم سيزدهمين اجلاس تشكر و قدرداني کردند.

همچنین بدین‌وسیله به اطلاع می رساند چهاردهمين اجلاس در ارديبهشت ماه سال آينده در شهر زنجان و به ميزباني سازمان اين استان برگزار خواهد شد.